فیزیولوژی استرس

جلسه دوم ( فيزيولوژي استرس )

در جلسه گذشته به پیدایش استرس و تعاریف مختلفی از آن پرداختیم که تا حدودی با معنی استرس آشنا شدید . در اینجا نیز ما به کلیاتی از فیزیولوژی استرس و علائم جسمانی و روانی و 4 گونه از تاثیرات استرس خواهیم پرداخت . اگر همچنان علاقه مند به تفسیر استرس و شناخت کامل آن دارید کلینیک روانشناسی ندای رحمت را با این مقاله دنبال کنید  .

براي درك واكنش استرس نه تنها درباره عوامل رواني بلكه درباره فيزيولوژي نيز بايد آگاهي كافي داشته باشيم.

در روانشناسي استرس، سه سيستم فيزيولوژي استرس مطرح است:

  1. سيستم عصبي،
  2. ­سيستم اندوكرين،
  3. سيستم ايمني

همه اين سيستمها در اثر ادرك هرگونه تهديدي فعال مي­شوند.

سیستم عصبی به چند بخش تقسیم میشود ؟

سيستم عصبي از دو بخش تشكيل مي­شود؛

  • دستگاه عصبي مركزي
  • دستگاه عصبي پيراموني،

كه دستگاه عصبي مركزي خود از سه بخش تشكيل شده؛ نباتي، ليمبيك و نئوكورتيكال.

 بخش ليمبيك:

جايگاه هيپوتالاموس است كه وظايف متعددي دارد از جمله كنترل اشتها و احساسات.

 بخش نئوكورتيكال:

  • پردازش كننده همه محرك­ها است.
  • دستگاه عصبي خودمختار، مهمترين بخش دستگاه عصبي پيراموني در ارتباط با پاسخ استرس است
  • رانش­هاي سمپاتيك و پاراسمپاتيك را این قسمت  فعال مي­كند.
  • دستگاه عصبي سمپاتيك مسئول پاسخ­هاي مرتبط با جنگ و گريز است
  • و رانش آن موجب برانگيختگي جسماني مي­شود­(افزيش ضربان قلب و …).
  • دستگاه اندوكرين شامل سلسله غددي مي­باشد كه هورمون­هايي را ترشح مي­كنند
  • اين هورمون­ها در دستگاه گردش خون به حركت درآمده و به سمت اندام­هاي هدف روانه مي­شوند.
  • غده مهم استرس، غده آدرنال است.
  •  اين غده هورموني به نام كورتيزول ترشح مي­كند كه افزايش ميزان آن با كاهش سيستم ايمني بدن همراه است.
  • وقتي كارايي سيستم ايمني كاهش يابد بدن براي بيماري مهيا مي شود

علائم جسمانی استرس

علائم جسمانی استرس، بسيار زياد است و در افراد مختلف به صور گوناگون جلوه مي­كند. اما بعضي از تجليات علائم استرس فراوان ترند و تا حدودي جنبه­ی عمومي دارند. با انجام آزمايش­ها و آزمون­هايي كه امروزه انجام مي­گيرد، مي­توانيم ميزان و درجه­ی استرس­هايي را كه با آنها مواجه­ايم، را تعيين كنيم

درمان استرس با کلینیک روانشناسی ندای رحمت

فیزیولوژی استرس

علائم رواني و رفتاري

تنها علائم جسماني و تغييرات انتقال يافته از استرس مبين علائم استرس نيستند، بلكه رفتار و احساسات انسان هم مي­تواند شاخصي قوي مبني بر وجود استر­س در فرد باشد. در مراحل مختلف سندرم سازگاري كلي مانند مراحل پايداري و هشدار، مجموعه­اي از شاخص­هاي رفتاري گوناگون رخ مي­دهند؛ البته بعضي از اين رفتارها آشكار و عمومي­اند و پاره­اي از آنها اختصاصي­اند.

بعضي از مردم در شرايط تنش زا تمايل به تند راه رفتن­، تندحر­ف زدن­، حتي تند نفس كشيدن دارند، بعضي ديگر به سيگار كشيدن، مصر­ف الكل و پرخوري مبادرت مي­ورزند(نلسون، به نقل ازنجفی،1392).

علاوه بر شاخص هاي رفتاري­، مجموعه­اي از علائم رواني نيز در شرايط استرس بروز مي­كند؛

  • براي مثال الگوهاي عادي رواني تغيير پيدا مي كند،
  • جريان ذهني فرد از هم پاشيده مي­شود،
  • سازماندهي و وحدت رواني فرد به هم مي­خورد،
  • عاطفه و هيجان فرد تحت تأثير استر­س قرار مي­گيرد و فرد حالت عاطفي چسبنده­اي پيدا مي­كند.

علائم رفتاری در فیزیولوژی استرس

  •  براي مدتي ناراحت و افسرده شده و در نهايت جريان فكري او مختل مي­شود.
  • عصبانيت ناگهاني­، سرخوشي­، تغييرات سريع خلق­، گرايش به افسردگي و پركاري از زمره­ی علائم رواني استرس ­اند.
  • پاسخ­هاي شناختي نيز تحت تأثير استرس قرار مي­گيرد.
  • (البته اين اثرپذيري خيلي دقيق و ظريف است )
  • استرس مي­تواند علتي براي اختلالات حافظه يا افكار تكراري و وسواسي در زمينه اي خاص باشد.
  • اختلال در جريان فكري نيز مي­تواند ايجاد شود.
  • علائم رواني، رفتاري و ذهني مي­توانند مانند علائم جسماني، شاخصي براي وجود استرس باشند.

مقایسه علائم جسمی و روانی در فیزیولوژی استرس

  •  علائم رواني مانند علائم جسماني در صورت تداوم استرس به مرحلة تخليه نزديك و شديد مي­شوند.
  • اما علائم جسماني بدن را به سوي بيماري­هاي شديد و جدي جسماني سوق مي­دهند.
  • علائم رواني هم سبب كاهش انرژي و خستگي رواني فرد مي­شوند كه در نهايت ممكن است به روان­گسيختگي منجر شوند.

خانواده­هايي كه استرس بسياري را تجربه مي­كنند، اغلب با انبوهي از شرايط تنش­زا يا تراكمي از حوادث و وقايع زندگي، كه هر كدام فشار زيادي را بر نظام خانوادگي وارد مي­آورند، مواجه هستند. هر تغييري كه براي يكي از اعضاي خانواده پيش مي­آيد، بدون شك بر ديگر اعضاي خانواده نيز تأثير مي­گذارد و برا ي كل نظام خانواده پيامدهايي را در بر دارد.

تغييرات و انتقال­هاي خانوادگي چه بسا داراي نتايجي از قبيل ناتواني اعضاي خانواده در سازماندهي موفقيت آميز و مجدد شرايط، افزايش احساس افسردگي­، از دست دادن عزت نفس­، افزايش مشكلات رفتاري و ميزان بالاتري از استرس باشند(راس و آلتمایر،2006).

تاثیرات استرس

تأثيرات استرس

در فیزیولوژی استرس نقش استرس هاي رواني- اجتماعي، همواره به عنوان يكي از مهم ترين عوامل پيدايش و شكل گيري بيماري هاي مختلف جسماني و رواني و مرگ و مير افراد مطر­ح بوده است.

در اين زمينه، مي­توان به ارتباط رويدادهاي تنش زا با ناراحتي هاي قلبي، پوستي، دستگاه ايمني و بيماري­هايي همچون زخم معده و سرطان اشاره داشت. از آنجا كه بسياري از تأثيرهاي استرس فيزيولوژيكي است، از اختلا لهاي زيست-  روان شناسي به شمار مي­آيد.

مهم­ترين تأثيرهاي ناشي از استرس را مي توان به چهار نوع تقسيم كرد: هيجاني1، فيزيولوژيكي2، شناختي3 و رفتاري4.

تأثيرهاي هيجاني استرس :

  1. احساس اضطراب5و افسردگي6،
  2. افزايش تنش­هاي جسماني،
  3. افزايش تنش­هاي روان­شناختي،
  4. از تأثيرهاي هيجاني استرس بر انسان محسوب مي­شوند.

تأثيرهاي فيزيولوژيكي استرس :

  1. ترشح آدرنالين و نورآدرنالين،
  2. اختلال در كاركرد دستگاه گوارش،
  3. افزايش ضربان قلب،
  4. اختلال در تنفس و انقباض رگ­هاي خوني،
  5. از مهم ترين تأثيرهاي فيزيولوژيكي استرس به شمار مي­-آيند.

تأثيرهاي شناختي­ استرس :

  1. كاهش تمركز و توجه،
  2. كاهش ظرفيت حافظه­ كوتاه مدت
  3. افزايش پريشاني و حواس پرتي

تأثيرهاي رفتاري استرس :

افزايش گريز از كار و فعاليت، اختلال در الگو­ي خواب، كاهش كاركردهاي تحصيلي، شغلي و اجتماعي، از تأثيرهاي رفتاري استرس به شمار مي­آيند(راس و آلتمایر،2006).

سليه7( 1950 ) يكي از پژوهشگراني است كه در زمينه­ی استرس پژوهش­هاي بسياري انجام داده است ­نتايج پژوهش­ها و بررسي­هاي او نشا­ن داده كه عوامل تنش­زا مي­توانند موجب بروز پاسخ­هاي جسماني مختلف مانند افزايش فشار­خون­، آسيب ديدن بافت عضله­، نازايي­، توقف رشد، بازداري جنسي و بازداري دستگاه­هاي ايمني بدن شوند.

توسط |۱۳۹۸-۹-۲۵ ۲۰:۵۹:۰۴ +۰۰:۰۰آذر ۲۵ام, ۱۳۹۸|استرس|

دیدگاه خود را بنویسید