استرس چیست

جلسه اول ( استرس چیست )

تعریف استرس را اگر بخواهیم در واقع استرس از كلمه لاتين استرينگر مشتق شده است كه به معناي در آغوش گرفتن، فشردن و باز فشردن است. درعلم پزشكي امروز مراد از استرس نيرويي است كه در موقع اعمال بر يك نظام، موجب برخي تغييرات قابل توجه در آن مي­گردد. اين اصطلاح به نيروهاي فيزيكي، روانشناختي، اجتماعي و فشارها اطلاق مي­شود. در اين صورت استرس به اين مفهوم يك علت است و مقدمه بعضي معلول­ها است. از سوي ديگر، استرس نوعي حالت تنش روانشناختي است كه بوسيله انواع نيروها يا فشارهاي فوق الذكر بوجود مي آيد و از اين رو استرس در مفهوم دوم يك معلول است   والتر کانن، فیزیولوژیست آمریکایی در تعریف استرس، پدیده تعادل حیاتی را مطرح کرد و معتقد بود که انسان برای زنده ماندن باید تعادلی درونی بین تمام فعل و انفعالات فیزیولوژیکی خود داشته باشد. این تعادل یا ثبات با همکاری اعضای داخلی بدن و ترشحات گوناگون شیمیایی و فعل و انفعالات الکتروفیزیولوژیک حفظ می‌شود. . با کلینیک روانشناسی ندای رحمت همراه باشید تا کلیاتی از اینکه استرس چیست و معنا و مفهوم و پیدایش استرس را تا درمان آن در 10 جلسه پیش ببریم

مفهوم استرس با تعاریف مختلف

  • اگر این تعادل به دلیل وجود محرک‌های بیرونی برهم‌خورد، بدن بلافاصله درصدد بازگرداندن تعادل برمی‌آید.
  • برای مثال اگر ارگانیسم به دلیل آسیب‌دیدگی دچار خون‌ریزی شود،
  • در اسرع وقت با تولید بیشتر سلول‌های خونی در بازگرداندن میزان خون از دست رفته تلاش می‌کند.
  • کانن، در تعریف استرس می‌گوید:
  • استرس یعنی هر فشار روانی که از داخل یا خارج باعث برهم‌خوردن تعادل حیاتی ارگانیسم می‌شود(خدایاری فرد و پرند،1390).
  •   هانس سلیه، روانپزشک اتریشی‌الاصل مقیم کانادا که پایه‌گذار پژوهش‌های علمی درباره پدیده استرس بوده،
  • او از اولین کسانی است که رابطه بین استرس و بیماری‌ها را دقیقا توجیه کرده است.
  • او استرس را به درجه سوخت‌و ساز  بدن بر اثر فشارهای روانی زندگی تعریف می‌کند.
  • البته کلمه استرس تنها به روند این پدیده در بدن انسان اطلاق نمی‌شود، بلکه محرک‌های فشارآور  نیز تحت همین نام خوانده می‌شوند.

استرس چیست  ( از دیدگاه هانس سلیه )

  • عامل محیطی که خاصیت آسیب‌رسانی دارد و الزاما باعث صدمه جسمانی می‌شود که نتیجه آن به صورت اثرات گسترده فیزیولوژیک قابل تشخیص است.
  • این تاثیرات و واکنش‌های فیزیولوژیک در تمام افراد یکسان می‌باشد

استرس چیست ( از دیدگاه لازاروس و فولكمن )

لازاروس و فولكمن نيز تعريفي را در زمينه­ی استرس ارائه داده­ اند:

  • استرس رابطه­ ای  اختصاصي بين شخص و محيطي است
  • كه در آن تنش ارزيابي شده، از حد امكانات فرد فراتر رفته و سلامتي او را در معرض خطر قرار مي­دهد.
  • در اين تعريف بر اين نكته تأكيد مي­شود كه استرس به رابطة تنش زا بين شخص و محيط اشاره دارد
  • و وقتي فرد از مقابله با اين وضعيت ناتوان است­، به مشكلات رواني و جسماني مبتلا مي­شود.
  • در دهه­هاي اخير اصطلاح استرس به محركي اطلاق مي­شود
  • كه مي تواند تغييراتي را در شناخت، هيجان، رفتار و فيزيولوژ­ي ايجاد كند
  • با توجه به تعاريف پيش گفته، مي­توان گفت استرس رويداد يا وضعيتي است كه بر جنبه هاي رواني- جسماني ارگانيسم آثاري زيانبار برجاي مي­گذارد (خنیفر،1389).

تعریف دیگر از استرس­:

هنگامي كه الزامات مربوط به يك فعاليت فراتر از توانايي­هاي فردي و اجتماعي افراد است­، پاسخ­هايي ارائه مي­شوند كه به آن استرس مي­گويند.

عوامل موثر در تشدید استرس در جامعه

  • امروزه استرس جزئي از زندگي روزمره و عادي آدمي است­.
  • پيشرفت تمدن امروز و صنعتي شدن­،
  • افزايش بي­رويه­ی جمعيت­،
  • دگرگوني روابط اجتماعي­،
  • فشارهاي جسمي و رواني ناشي از زندگي در شهرهاي بزرگ­،
  • آلودگي و سر و صدا و تأثير آن بر رفتار انسا­ن

بر اين­اساس­، ارزيابي فرد از استرس و نحوة برخورد و رويارويي با آن اهميت بسياري دارد. معمولاً استرس زماني مضر خواهد بود كه فرد آن را برا­ي زندگي خود خطرناك و تهديدكننده تلقي كند و در عين حال منابع مختلف رويارويي با آن را در اختيار نداشته باشد. پژوهش­ها نشا­ن داده­اند، به كارگيري راهبردهاي مقابله­اي مؤثر نقش مهمي در كاهش استرس دارد(برکنر1،2004).

 

انواع استرس کدامند

وقتي از خودتان میپرسید که استرس چیست  باید بدانید که استرس به صورت انگيزهاي مثبت عمل كند، سودمند به حساب مي­آيد ولي اگر از حد مطلوب فراتر رود، مضر است.

ما در واقع با سه نوع استرس رو به رو هستيم:

  1. يوسترس

  2. نوسترس

      3. دیسترس

 استرس يوسترس چیست ؟

  • استرس خوب است و در موقعيتي ايجاد مي­شود كه شخص آن را انگيزه دهنده يا الهام بخش ارزيابي مي­كند.
  • اين استرس­ها لذت بخش هستند و تهديد به حساب نمي­آيند.
  • مثل عاشق شدن يا ملاقات يك بازيگر مشهور سينما يا استرس شب امتحان كه فرد را به تكاپو وا مي­دارد.

استرس نوسترس چیست  ؟

  • اشاره به محرك حسي دارد كه تأثيري بر جاي نمي­گذارد.
  • نوسترس نه خوب است و نه بد. شنيدن خبر وقوع زلزله در يك نقطه دورافتاده مي­تواند در اين رديف جاي بگيرد.

 استرس ديسترس چیست ؟

استرس بد است كه دو حالت دارد؛ استرس حاد كه بسيار شديد است و به سرعت از بين مي­رود و استرس مزمن كه ممكن است خفيف يا شديد باشد ولي تا مدت­هاي طولاني­(ساعتها، روزها و حتي ماه­ها) باقي مي­ماند

مشاوره خانواده با کلینیک روانشناسی ندای رحمت

بهداشت روان و پیدایش استرس

  • بهداشت روان نيز چيزي فراتر از فقدان يا نبود بيماري رواني است.
  • بعد مثبت بهداشت روان كه سازمان بهداشت جهاني نيز روي آن تكيه دارد، در تعريف سلامتي لحاظ شده است­،
  • سلامتی طبق تعريف سازمان بهداشت جهاني عبارت است از))
  • داشتن احساس سرحالي كامل در ابعاد جسمي،هيجاني، ذهني و اجتماعي)) (برنارد1،به نقل از اردکانی و همکاران،1390).

مفهوم سلامت روان شامل آسايش ذهني، احساس خودتوانمندي، خودمختاري، كفايت، درك هم بستگي بين نسلي و شناخت توانايي خود در محقق ساختن ظرفيت‌هاي عقلي و هيجاني خويش است. به گونه‌اي ديگر مي‌توان گفت:

  • بهداشت روان حالتي از رفاه است كه در آن فرد توانايي‌هايش را باز مي‌شناسد
  • و قادر است با استرس‌هاي معمول زندگي مدارا کند،
  • از نظر شغلي مفيد و سازنده باشد،
  • براي اجتماع خود نقشي ايفا کند و با ديگران مشارکت و همکاري داشته باشد.
  • سلامت روان شامل افزايش توانايي‌هاي افراد و جامعه و قادرسازي آن‌ها در دستيابي به اهداف مورد نظر مي‌باشد(گابریلسون2،2003).

انواع سلامت

  1. سلامت جسماني:

به عملكرد مطلوب سيستمهاي فيزيولوژيك، سلامت جسماني گفته مي شود.

2.سلامت هيجاني عاطفي:

  • توانايي احساس كردن و خودآگاهي از احساسات، ابراز احساسات به شيوهاي صحيح و متعادل، كنترل و مديريت احساسات و نه تحت كنترل بودن يا اسير احساسات بودن و يا سركوب كردن آن ها.
  1. سلامت ذهني:

توانايي جمع آوري، پردازش، به يادآوردن و مبادله اطلاعات.

  1. سلامت معنوي:

رسيدن به بلوغ آگاهي و برقراري ارتباط صحيح و مستحكم با خود و ديگران و كل هستي، ايجاد نظام ارزشي قدرتمند و داشتن زندگي هدفمند(ویلیامز3،2008).

 پیدایش استرس

در خصوص پرسش همگانی استرس چیست  نیز ابتدا باید به پیداش استرس اشاره ای کنیم تا بیشتر به درک این واکنش برسیم . پیدایش استرس ابتدا در علم فيزيك مطرح شد . به اين معنا كه به جسمي آنقدر فشار آورده شده تا خرد شود. كلمه استرس در ارتباط با شرايط انسان براي نخستين بار توسط روانشناسي به نام هانس سليه مطرح گرديد.

امروزه از مفهوم استرس براي توصيف مقدار تنشي استفاده مي شود كه افراد تحت تأثير مشاغل، روابط و مسئوليت هايشان در زندگي متحمل مي شوند (راس و آلتمایر4،2006)

  به زبان روانشناسي، استرس حالتي از اضطراب است و زماني تجربه مي شود كه حوادث و مسئوليتهاي يك فرد افزون بر آن مقداري باشد كه بتواند با آن كنار بيايد. اما به زبان فيزيولوژيكي استرس ميزان استهلاك و فرسودگي بدن است (چونگ5 و همکاران،2002).

ندای رحمت کلینیک تخصصی درمان اضطراب

جلسه اول ( شناخت و درمان استرس )

تعاریف مختلف از استرس

در قرن حاضر، استرس1 به عنوان يكي از مهم­ترين زمينه­ها مورد توجه دانشمندان رشته­هاي مختلف اعم از پزشكان، روا­نشناسان، فيزيولوژيست­ها، زيست شناسان و جامعه شناسان بوده و هر يك جنبه­هايي از استرس و عوارض آن را مورد بررسي قرار داده­ اند

­استرس چیست  (خدایاری فرد و پرند،1390) :

­ استرس ناشي از کار مهم ترين عاملي است که با سلامت جسمي و رواني نيروي کار ارتباطي تنگاتنگ دارد­

استرس چیست  (حیدری ثانی و رحیمی، 1392) :

سازمان ملل متحد2 در سال 1992­، استرس شغلي3 را بيماري قرن بيستم دانست و  سازمان بهداشت جهاني4، بر اساس شاخص بار جهاني بيماري­ها، به اين نتيجه رسيد كه بيماري­هاي رواني5 به ويژه استرس، دومين علت ناتواني تا سال2020 خواهد بود

استرس چیست  (تانگری6، 2003) :

استرس شغلى طبق تعريف انستيتو ملي ايمني و سلامت شغلي آمريكا7 در سال 2008، زماني رخ مي­دهد كه بين نياز­هاي شغلي، توانايي­ها، قابليت­ها و خواسته­هاي فرد هماهنگي نباشد

استرس چیست  (کاکس8،2004) :

تحقيقات گوناگونى نشان داده­اند كه نيروى كار در معرض استرس شغلى در كشورهاى توسعه يافته حدود 30 درصد مى­باشد كه اين ميزان در كشور­هاى در حال توسعه به مراتب بيشتر است

استرس چیست  (میزلر و کاپویینکو9، 2005) :

  • سازمان بين المللي كار، هزينه هاي وارده بر كشورها به علت استرس شغلي را 1 تا 5/3 درصد توليد ناخالص داخلي تخمين زده است.
  • در طول 30 سال گذشته توجه به ویژگی­های شخصیت10 به عنوان یکی از پیش­بینی کننده­های عملکرد شغلی پذیرفته شده است.
  • شخصیت هر فرد نقش مهمی در عملکرد شغلی اش دارد
  • زیرا شخصیت فرد انگیزش11 و نگرش فرد را نسبت به یک شغل و شیوه­ای که فرد به اقتضائات شغلی پاسخ می­دهد، مشخص می­کند­

استرس چیست  (ویت12، به نقل از کریمی، 1388) :

  • با وجود اينكه منابع استرس شغلی را نمي­توان از بين برد،
  • ولي با شناخت آن مي­توان راه­هاي مقابله ی13 مؤثر را اتخاذ كرد و از تأثيرات منفي آن كاست.
  • واكنش به استرس مي­تواند در سازگاري فردي نقش مهمي داشته باشد،
  • افراد در ارزيابی رويدادهاي تنش زا14 با يكديگر تفاوت دارند.
  • آنان به گونه­هاي متفاوت با استرس سازش پيدا مي­كنند و آن را كاهش مي­دهند.
  • شیوه­های مقابله با استرس و نوع پاسخ به آن مهمتر از ماهیت خود استرس است

استرس چیست  (میلر15 و همکاران، به نقل از دماوندی،1388) :

یافته ها نشان می­دهد که نوع و شدت واکنش افراد در مقابل استرس­ها همیشه رابطه مستقیمی با شدت عوامل استرس زا ندارد بلکه در درجه اول با چگونگی درک و برداشت آنان از رویداد و با میزان احساس خطر و تهدیدکنندگی آن ارتباط دارد. یک استرس مشخص ممکن است در افراد مختلف اثرات و پیامدهای متفاوتی ایجاد کند

(آزادی و همکاران،1393) :

اگرچه کتاب های مختلفی در خصوص ویژگی­های شخصیت و استرس نگاشته شده است؛ اما تاکنون کتاب جامعی که سهم ویژگی های شخصیت را در تبیین استرس شغلی نوازندگان مشخص نموده باشد، نگاشته نشده است.

توسط |۱۳۹۸-۹-۲۱ ۱۶:۲۲:۱۵ +۰۰:۰۰آذر ۲۱ام, ۱۳۹۸|استرس|

دیدگاه خود را بنویسید